به گزارش خبرنگار یکتا هنر، چتر سینمای ایران در جشنواره کن ۲۰۲۵ با عنوان غرفه سازمان سینمایی همچون سالهای گذشته برپا شده است اما امسال این غرفه با حضور محمد حمیدیمقدم مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند، انیمیشن و تجربی و محمد طیب مدیر امور بینالملل و جشنوارههای سازمان سینمایی برقرار است و برخی دیگر از نمایندگان بنیاد سینمایی فارابی موفق به دریافت ویزا برای حضور در جشنواره کن نشدهاند. در دوره قبلی جشنواره کن، رائد فریدزاده به عنوان مدیر بخش بینالملل بنیاد سینمایی فارابی در این رویداد حاضر بود.
از سینماگران ایرانی حاضر در جشنواره هم جدا از تیم های سازنده ۲ فیلم ایرانی بخش مسابقه (جعفر پناهی و سعید روستایی)، می توان از غلامرضا موسوی تهیهکننده، محمد اطبایی مدیر شرکت پخش مستقلهای ایرانی، کتایون شهابی مدیر شرکت پخش نوری پیکچرز، نسرین میرشب مدیر شرکت پخش دریم لب فیلمز، برادران دالوند، علیرضا شاهرخی مدیر پخش هنر هفتم، محمد اسفندیاری مدیر شرکت ایریماژ، لیلا حسینی از شرکت وایت دریمز و سعید خانی تهیهکننده و پخشکننده سینما نام برد که هر کدام به معرفی فعالیتهای شرکت خود میپردازند و در پایان رویداد باید دید این حضور، چه ثمره ای برای سینمای ایران در پی خواهد داشت. این در حالی است که مدیران سینمایی که هر سال در جشنوارهای همچون کن حضور دارند، معمولاً بازخوردی از حضور خود و اینکه چه دستاوردی داشته است، به رسانهها ارائه نمی کنند.
«زن و بچه» سعید روستایی
فیلم «زن و بچه» سعید روستایی در بخش مسابقه اصلی جشنواره هفتاد و هشتمین فیلم کن برای نخستین بار در سطح جهانی دیده شد. نمایش این فیلم با اقبال حضار و همچنین برخی از منتقدان روبهرو شد که از آن جمله میتوان به بازی باورپذیر پریناز ایزدیار اشاره کرد البته این فیلم در مجموع نقدهای متوسطی دریافت کرده است.
در ۷ شهریور ۱۴۰۳ اعلام شد که جدیدترین فیلم سعید روستایی با نام «زن و بچه» در مرحله پیشتولید قرار دارد و پریناز ایزدیار و لیلا حاتمی بهعنوان ۲ بازیگر این فیلم اعلام شدند. سعید روستایی در ۱۱ شهریور ۱۴۰۳ با انتشار ویدئویی در صفحه شخصی خود، از نگارش فیلمنامه فیلم جدید خود با عنوان «زن و بچه» خبر داد. پس از آن، خبر ثبت درخواست پروانه ساخت از سوی سید جمال ساداتیان برای تهیه این فیلم منتشر شد اما سعید روستایی در آذر ۱۴۰۳ شایعات مبنی بر همکاریاش با هر ارگان و سازمان و شخص را که بهعنوان سرمایهگذار این پروژه مطرح شده بودند، تکذیب کرد. در ۴ آذر ۱۴۰۳ و ۶ ماه بعد از ارائه درخواست پروانه ساخت، مجوز ساخت این فیلم از سوی سازمان سینمایی صادر شد. این پروژه یک درام اجتماعی در فضایی متفاوت با آثار قبلی سعید روستایی است و چهارمین فیلم سعید روستایی پس از «برادران لیلا» (۱۴۰۱) محسوب میشود.
فیلمبرداری «زن و بچه» در دی ماه ۱۴۰۳ آغاز شد و اعلام شد که پریناز ایزدیار، پیمان معادی و سها نیاستی بازیگران این فیلم هستند. هالیوود ریپورتر گزارشی از ۶۰ فیلمی که ممکن است در جشنواره فیلم کن ۲۰۲۵ به نمایش درآیند نوشت و یکی از کارگردانانی که از آن نام برد، سعید روستایی بود که پیشبینی میشد با فیلم «زن و بچه» عازم فرانسه خواهد شد. این نشریه درباره روستایی نوشته بود: «شرکت فرانسوی «رفقای خوب»، که به عنوان «نجواگران کن» شناخته میشود، فروش این درام ایرانی را بر عهده گرفته است.»
در فروردین ۱۴۰۴ اعلام شد این فیلم که فیلمبرداری آن در نوروز ۱۴۰۴ به پایان رسیده، در حال تدوین است و کارهای پساتولید فیلم نیز به صورت فشرده انجام شد تا «زن و بچه» به کمیته انتخاب فیلم جشنواره فیلم کن ۲۰۲۵ برسد. در ۲۱ فروردین ۱۴۰۴ فهرست فیلمهای بخشهای رسمی جشنواره کن ۲۰۲۵ منتشر شد و این فیلم در فهرست فیلمهای اعلامشده نبود اما در ۲۲ فروردین خبر رسید که نسخه کامل این فیلم به مسئولان جشنواره کن تحویل داده شده است.
باید دید «زن و بچه» در مراسم اختتامیه جشنواره کن که امرروز شنبه برگزار می شود، می تواند دستاوردی برای سینمای ایران داشته باشد.
تمجیدها از «زن و بچه»
ایندی وایر بازی قدرتمند پریناز ایزدیار در این ملودرام ایرانی را ستود و آن را یکی از مدعیان جایزه بهترین بازیگر زن کن خواند. منتقد این رسانه نوشت:
«بیشتر ما نمیدانیم مشکلاتمان در کجای طیف عادی تا تراژیک قرار دارند. یک روز، ناامیدیها مربوط به تحت تأثیر قرار دادن خانواده همسر یا به تلاشهای مدرسه محلی برای مهار پسر گوشهگیر است و روز بعد، این اضطراب اجتماعی بسیار بالا میگیرد زیرا ته دنیای شما فرو ریخته است. در این فیلم پریناز ایزدیار، بازیگر توانمند، سقوط از استرس به حالت ویرانی بی انتها را به نمایش میگذارد. نکته قابل توجه این است که با توجه به اینکه او چندین بار وظیفه گریه کردن یا فریاد زدن را دارد، هیچ چیز تکراری در بازی او وجود ندارد. او همچنان با نوسانات تازهای به سرنوشت ظالمانه واکنش نشان میدهد و اجازه نمیدهد شخصیت مهناز، منفعل یا تکراری شود.
سعید روستایی، ملودرامنویس ایرانی که پس از «برادران لیلا» در سال ۲۰۲۲ به فهرست رقابتهای کن بازگشته امسال هم ثابت میکند که استعدادی آلمادوارگونه دارد و میتواند رنج زنان تحت مردسالاری را به خوبی تصویر کند در حالی که طراحی صحنه او از طراح صحنه اسپانیایی طبیعیتر و احساسیتر است، روستایی میداند چه زمانی از آن برای لحظهای از سکوت زیبا استفاده کند.
وقتی کابوس دوره پیش از نوجوانی در اطراف در حال چرخش است، هرگز نمیتوان به آرامش رسید. پسر مهناز، شیطانی است که انرژی خود را که مانند بمب ساعتی است، صرف فعالیتهای کارآفرینی (راهاندازی یک حلقه قمار در مدرسه)، قلدری کردن برای همکلاسیها و فریاد زدن بر سر هر بزرگسالی که در میدان نیروی او دخالت دارد، میکند. وقتی علیار کبریتی را در قفل میشکند و ۷۰۰ کودک را در زمین بازی مدرسه به دام میاندازد، به مدت یک هفته از مدرسه تعلیق میشود. (در واقع، این منصفانه به نظر میرسد.)
با این حال، این موضوع مشکل دیگری را برای مهناز که پرستار بیمارستان است، ایجاد میکند. او پس از فوت شوهر اولش، ۲ فرزندش را در خانه مادرش بزرگ میکند. رابطه او با حمید (پیمان معادی)، امدادگر، به نقطهای رسیده که میخواهد از او خواستگاری کند و این امر مستلزم تأیید خانوادهاش از خارج از شهر است. برای تحقق این امر، باید شواهد وجود ۲ فرزند او از محل پاک شود.
روستایی روشن میکند که ما در یک دنیای کوچک و ناقص قرار داریم که در آن هیچکس بهترین رفتار خود را ندارد. حمید همیشه برای افزایش درآمد خود، افراد ناتوان را تحت فشار قرار میدهد. مهناز از رفتارهای ضداجتماعی علیار دفاع میکند و اعتراضهای بهجا را، رد میکند.
به جز مادر رک و راست مهناز، زنان زندگی او در این هیاهو محو میشوند. خواهر کوچکترش مهری (سها نیاستی) و دخترش ندا به ندرت در فیلم حضور دارند، زیرا بازیگر نقش اول زن ما بر کشمکش با مردان برای تغییر وضعیت خانوادگی مدرن خود و ایجاد ریشههای جدید اجتماعی قابل قبول تمرکز دارد.
سپس یک فاجعه مضاعف از تراژدی و خیانت از راه میرسد که تلاشهای مهناز برای جا افتادن در جامعه عادی ایران را به رویایی وحشی از گذشته تبدیل میکند. روستایی در به هم چسباندن لحظات دگرگونکننده از طریق صحنههایی که به مسائل دیگر مربوط میشوند، مهارت دارد. بزرگترین لحظات خارج از قاب اتفاق میافتند و ما شاهد روند پیامدهای آن هستیم، زیرا مهناز با عجله تلاش میکند تا به آنچه زندگیاش شده است برسد و تعداد کسانی را که هنوز آنجا هستند بشمارد.
از آنجا که قوسهای احساسی به سمت افراط متمایل میشوند، محیطهای خانگی و کاری با نگاهی تیزبینانه و روایی ترسیم شده و با جزئیات جذاب جان گرفتهاند. در خانه، فرشته صدرعرفایی تقریباً در طول یک تماس تلفنی دیگر، کل فیلم را از دست میدهد. ادب اجتماعی او به خشمی مادرانه تبدیل میشود و فضا از توهینهای مبتکرانه وی سیاه میشود.»
منتقد تایم اوت نیز درباره «زن و بچه» نوشت: «اگر به دنبال داستانهای اخلاقی پیچیده هستید سینمای ایران انتخاب اول شماست. اشتباهات کوچکی رخ میدهد، مجموعهای از رویدادهای به ظاهر بیاهمیت منجر به یک رویداد بزرگ و تعیینکننده میشود و عواقب آن، شخصیتها را وامی دارد تا برای عبور از پیامدهای وحشتناکی که اغلب توسط عرف بدتر میشوند، تلاش کنند. در فیلم «دانه انجیر مقدس» ساخته محمد رسولاف، اسلحهای گم میشود، در فیلم «یک قهرمان» ساخته اصغر فرهادی، یک کیف دستی دزدیده میشود و عذاب و تراژدیها به دنبال آن میآیند.
در فیلم «زن و بچه» ساخته سعید روستایی، درامی با دقت ساخته و پرداخته شده و بینهایت جذاب که فروپاشی تدریجی یک خانواده تهرانی را دنبال میکند، این موقعیت ظاهراً شاد یک پیشنهاد ازدواج است که چرخهای سرنوشت را به حرکت در میآورد. برای مهناز، غم و اندوه کافی نیست. او در جستجوی عدالت برای کسانی است که او را مقصر این فاجعه میداند: پدربزرگ بیتوجه؛ معلمی که او معتقد است پسرش را قربانی کرده و حمید که با پیچیدهتر شدن اوضاع، تصمیم گرفته بود که به هر حال با خواهرش ازدواج کند.
این بازیگر برجسته با بازی باورپذیر خود از یک بازیگر خوش قلب به یک بازیگر آتشین تغییر میکند.
داستانسرایی فیلم جذاب است اما بیعیب و نقص نیست. این فیلم که سومین بخش از سهگانه روستایی درباره زنان ایرانی («ابد و یک روز» محصول ۲۰۱۶ و «برادران لیلا» محصول ۲۰۲۲) است، در به تصویر کشیدن زنی که با درد غیرقابل تصوری دست و پنجه نرم میکند، هم فوقالعاده پرتنش و هم عمیقاً تکاندهنده است.
و ایزدیار با بازی برجسته که با باورپذیری کامل از انسانی بیریا به انسانی آتشین تغییر حالت میدهد، همکار بینظیری برای این فیلم است.»
