یکتا هنر- آزاده فضلی؛ جدال یک زن با واقعیت، مهمترین رکن در فیلم کوتاه «ماقبل تاریخ» است و او برای این مقابله، از حربه خاطرات استفاده میکند تا در کنه رسوخ کند و حتی محیطش را نیز در زیر میگیرد؛ این خاطرات گاه با خیالاتی از سوی طرف مقابل همراه میشود اما همیشه حضورش را فرا میخواند. در حین تماشای فیلم، یاد این قطعه آهنگ افتادم که: «هوای تو قشنگترین جای نفس کشیدن/ زیباترین رویای من تور رو همیشه دیدن/ برای من تمامه عمر وقته پرستیدنت…»
آرمین اعتمادی نویسنده و کارگردان «ماقبل تاریخ»، در فیلمهایش مسأله زنان را مطرح میکند و دوست دارد مصائب آنها را در قالب و فرمی جدید بازنمایی کند. او در فیلم قبلیاش نیز مسألهای دیگر از زنان را مطرح کرد که در آن فیلم هم از الاهه بخشی برای بازی نقش اول بهره گرفته بود. بازی الاهه بخشی به درک مخاطب از فضایی که یک زن در آن قرار دارد و مدنظر نویسنده و کارگردان است، کمک میکند.
ساختار روایی فیلم بر مبنای داستان زندگی زنی سوار است که مرگ همسرش را قبول نکرده و با هوای وجود او زندگی میکند و خاطراتش در زمان حال در آمیخته شده و در پسزمینه برای مخاطب تصویرسازی میشود. عنوان فیلم نیز از همین نکته سرچشمه میگیرد، یعنی زندگی زن در همان نقطه که همسرش را از دست داده، مانده است و او قبل آن تاریخ، زندگی میکند. در پوستر فیلم هم این موضوع نمایان است.
سینمای کوتاه ایران از دهه ۱۳۴۰ بهعنوان بستری برای تجربهگری، نقد اجتماعی و بیان دیدگاههای شخصی فیلمسازان شکل گرفت. این نوع سینما به علت هزینه کمتر و آزادی بیشتر در روایت، همواره محلی برای حضور صداهای تازه بوده است. در دهههای اخیر، نگاه زنانه بهعنوان شیوهای از روایت، نه فقط در فیلمسازی توسط زنان بلکه در انعکاس پرسشهای جنسیتی، هویت زن و جایگاه اجتماعی او در جامعه ایرانی اهمیت یافته است.
فیلم آرمین اعتمادی فیلمی با نگاه زنانه است که در مضمون و فرم، تمرکز بر تجربههای درونی و شخصی دارد و نقش زن برای بهرهگیری از زبان بصری برای نقد اجتماعی به کار گرفته شده است. استفاده از تصاویر در عین حال ساده اما معنادار و روایتهایی از سکوت، تصمیمگیری و مقاومتهای روزمره این زن نیز در این فیلم دیده میشود.
