یکتا هنر- محمدصالح حجتالاسلامی؛ محمود فرشچیان را اغلب بهعنوان نگارگری استثنایی میشناسند که سنت مینیاتور را با نگاه مدرن تلفیق کرده؛ اما با وجود ارزش هنری بیبدیل، هنوز بهدرستی در بازار هنر جهانی معرفی نشده است. حالا زمان آن رسیده که دانشگاهیان، منتقدان، رسانهها، گالریها و ناشران به کمک او بیایند و مسئله را به سطح جهانی برسانند.
داستانهایی که جهانی میشوند: تجربههای موفق
نگاهی به تاریخ هنر معاصر نشان میدهد هنرمندانی مانند یایویی کوساما (Yayoi Kusama) موفق شدند با تکیه بر اجراهای پربازدید (Retrospective) در موزههایی چون Tate Modern لندن، Hirshhorn واشینگتن و National Art Center توکیو، به مهرهای جهانی بدل شوند. نمایشگاه «Infinity Mirrors» او بیش از ۰۰۰،۸۰۰ بازدیدکننده داشته و با هشتگ #InfiniteKusama بیش از ۳۳۰ میلیون بار در اینستاگرام دیده شده است. حتی موزهای اختصاصی به نام او در توکیو افتتاح شد که آن را به یکی از جاذبههای گردشگری فرهنگی برجسته تبدیل کرده است.
یکی دیگر از نمونههای قدرتمند، آیویوی (Ai Weiwei) است. وقتی موزه Tate Modern نسخهای از اثر مشهور او، «Sunflower Seeds»، را خرید، نه فقط توجه موزههای دیگر و بازار هنر جهانی جلب شد، بلکه قیمت آثار او نیز به شکل چشمگیری افزایش یافت. این نشان میدهد که حضور در مجموعههای موسسهای معتبر، بازار را تحریک و حضور هنرمند را تثبیت میکند.
چرا فرشچیان هنوز در آن سطح دیده نمیشود؟
بازار هنر جهانی در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۷ میلیارد دلار ارزشگذاری شده و با پیشبینی رشدی تا ۹۴۴ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۳ روبهرو است. آنها که در این بازار جا میگیرند، معمولاً نه فقط اعتبار هنری، بلکه ساختار حمایتی قوی و رسانهای دارند.
حالا پرسش اینجاست: چرا فرشچیان با چنین پشتوانهای، هنوز جایگاه جهانی خود را پیدا نکرده است؟ جواب اینجاست: نبود برنامهریزی رسانهای، ضعف در سندپژوهی آکادمیک بینالمللی، و فقدان شبکه ارتباطی در بازار هنر غرب.
پیشنهادهای راهبردی برای معرفی جهانی فرشچیان
فرصتی واقعی برقرار است تا او را همانطور که است ترسیم و تثبیت کنیم:
کتاب و پژوهش تحلیلی: دانشگاهیان باید آثار فرشچیان را در نشریات معتبر هنر جهانی بررسی کرده و کتابهای مرجع به زبان انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی منتشر کنند.
فراخوان و نمایشگاههای سازمانیافته: نمایشگاههای موضوعی (Retrospective) در موزههایی مانند موزه هنر معاصر نیویورک یا تالۀ لندن، با حمایت فرهنگی و سفارتخانهها، میتوانند به معرفی او کمک کنند.
روایتهای رسانهای و مستند: تولید مستند سینمایی یا مینیسریال درباره زندگی و نگاه هنری فرشچیان با همکاری رسانههای بینالمللی، مثل کاری که درباره کوساما انجام شد.
ورود به بازار هنر آنلاین: فعالسازی صفحه هنرمند در پلتفرمهایی مثل Sotheby’s, Christie’s, Artsy و استفاده از بازاریابی دیجیتال، میتواند نام او را در کنار هنرمندان معاصر مطرح قرار دهد.
همکاریهای فرهنگی و تبلیغی: مشارکت با برندهایی مانند Louis Vuitton، همانطور که کوساما انجام داده، یا بهرهگیری از شبکه دیجیتال و اینفلوئنسرها در شبکههای اجتماعی، به دیده شدن بصری آثار کمک میکند.
برای نمونه، نمایشگاه کوساما در Hirshhorn با بازدیدهای میلیونی و پویش رسانهای گسترده همراه بود. در Metropolitan Museum، پس از نمایش یک نمایشگاه مهم، آثار پیکاسو به قیمتهای نجومی فروختند – تحقیقات Sotheby’s نشان میدهد چنین نمایشگاههایی میتوانند بازار را بهشدت فعال کنند.
فرشچیان هنرمندی است که میراث نگارگری ایران را زنده نگه داشته و آن را به زبان امروز ترجمه کرده، اما بدون ساختار حمایتی و برنامهریزی رسانهای، در گفتمان جهانی کمتر شنیده میشود. اگر رسانهها، دانشگاهها، گالریداران، مجموعهداران و ناشران آگاه باشند، میتوانند او را از مرزهای ملی عبور داده و به یک برند جهانی تبدیل کنند؛ هنرمندی که راه را برای نسل بعدی هنرمندان ایرانی باز میکند.
