به گزارش خبرنگار یکتا هنر، نشست خبری نوزدهمین جشنواره بینالمللی «سینماحقیقت» با حضور محمد حمیدی مقدم و محدثه واعظی پور برگزار شد.
محدثه واعظیپور، مدیر روابط عمومی جشنواره، با خوشامدگویی به حاضران، نکاتی را بیان کرد و گفت : یک سال خیلی سریع گذشت و ما به نشست رسانهای نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» رسیدیم. از تمامی رسانهها و حامیانی که در طول سال گذشته مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و جشنواره سینما حقیقت را همراهی کردهاند، تشکر میکنم و امیدوارم این همراهی در ایام برگزاری جشنواره نیز تداوم داشته باشد.
عکسهای نشست خبری نوزدهمین جشنواره سینماحقیقت
وی، رویکرد این نشست را ترجیح به «شنیدن» برشمرد و افزود: ما مثل پارسال ترجیح میدهیم که در این جلسه بیشتر شنونده باشیم و فرصت در اختیار دوستان (رسانهها) باشد تا نظرات و مسائل خود درباره «سینماحقیقت» را مطرح کنند. هدف از این کار، پرسش و پاسخ بیشتر در زمان محدود نشست عنوان شد.
روابطعمومی جشنواره سینماحقیقت با تبریک پیشاپیش میلاد حضرت فاطمه زهرا (س) و روز زن و روز مادر، آرزو کرد روزهای خوبی در ایام جشنواره در پیش باشد.
محمد حمیدی مقدم دبیر جشنواره نوزدهم نیز با تبریک فرا رسیدن میلاد حضرت فاطمه زهرا (س) و روز دانشجو، به انتشار زودهنگام اسامی فیلمهای بخشهای مختلف، تصریح کرد: این اقدام نمادی از «شفافیت و مواجهه با همه آنچه که ممکن است در فرایند جشنواره رخ دهد» قلمداد میشود.
وی مهمترین نکته آماری این دوره را رشد حدود ۳۰ تا ۳۵ درصدی تولید مستند در کشور نسبت به سال گذشته اعلام کرد و افزود: این رشد بهویژه در بخش فیلمهای کوتاه مشهود است که نشاندهنده «پویایی و زندگی در حوزه سینمای مستند» است.
حمیدیمقدم اعلام کرد از حدود ۷۳۴ اثر رسیده، در نهایت تعداد فیلمهای انتخابشده در بخشهای مسابقه ملی بدین شرح است؛ ۲۵ فیلم کوتاه، ۲۳ فیلم بلند، ۲۰ فیلم نیمه بلند، ۲۴ فیلم در بخش جایزه شهید آوینی، ۱۷ فیلم در بخش جدید دانشجویی.
وی از ایجاد ۲ بخش جدید در این دوره خبر داد و گفت: ابتدا بخش دانشجویی است که با تمرکز بر کارهای نو و کنکاشهای جدید فیلمسازان زیر ۳۰ سال و تا مقطع کارشناسی ارشد، که حدود ۳۰ تا ۴۰ اثر به آن ارسال شد. بخش دوم «عکس متوالی» یا «عکس داستانی» است که با هدف ایجاد پیوند بین عکاسی و سینمای مستند و پرکردن خلاء پژوهشی- تصویری در برخی موضوعات برقرار شده است. این بخش با همکاری خانه هنرمندان و همراه با ورکشاپ و کلاسهای تخصصی برگزار میشود و میزبان ۱۹۱ عکس خواهد بود.
حمیدیمقدم گفت: انتخاب نهایی فیلمهای مسابقه حاصل مشورت با حدود ۲۰ تا ۲۲ کارشناس و مشاور از صنوف سینمای مستند ایران است.
وی همچنین بر دو محور تخصصی جشنواره تأکید کرد: در این دوره تداوم توجه به «مستند انیمیشن» به عنوان قالبی مهم در تولیدات مرکز گسترش و سینمای آینده و پرداختن به «واقعیت افزوده» و «واقعیت گسترده» با برگزاری جلسات کارشناسی با حضور کارشناسان خارجی برای بررسی قابلیتهای این فناوریها در مستندسازی داریم.
دبیر جشنواره اعلام کرد همچون سال گذشته، بخش ویژهای با موضوع مقاومت فلسطین و غزه با مسابقه جداگانه در بخش بینالملل برنامهریزی شده است.
وی همچنین در پاسخ به برخی نقدها درباره پوشش رسانهای عملیات اخیر («جنگ ۱۲ روزه»)، از حضور ۳۱ فیلم در بخش ترکیب تمدن ایران با موضوع این رویداد خبر داد و تأکید کرد که مستندسازان ایرانی با امکانات موجود، به خوبی به ثبت این وقایع پرداختهاند. جشنواره بستری فراهم میکند تا حتی آثاری که در این حوزه به بخش مسابقه راه نیافتهاند نیز به نمایش درآیند.
در ادامه حمیدیمقدم، به پرسشهای خبرنگاران پاسخ داد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره «جایزه مردمی» تأکید کرد که همچون سال گذشته، این بخش با همکاری انجمن تهیهکنندگان صنفی مستند و از طریق سامانه آنلاین «هاشور» به عنوان دقیقترین شیوه رأیگیری برگزار خواهد شد و مبلغ جایزه نیز افزایش یافته است.
حمیدی مقدم درباره اکران آنلاین، دبیر جشنواره با اشاره به اینکه «سینماحقیقت» خود مبدع جشنواره آنلاین بود، گفت: این بحث پیچیدهای است. با وجود تمایل برخی فیلمسازان به نبود نمایش آنلاین، با هماهنگی یک یا دو پلتفرم مشخص (غیر از هاشور)، تعداد محدودی از فیلمها در روزهای آینده به صورت آنلاین ارائه خواهند شد.
وی اظهار کرد: رویه جهانی به سمت محدود کردن دسترسی آنلاین تنها برای خریداران، مدیران جشنوارهها و شبکههای تلویزیونی است و «سینماحقیقت» نیز با توجه به شرایط، تصمیم نهایی را خواهد گرفت.
حمیدیمقدم در پاسخ به پرسش دیگری درباره حضور فیلمهای سیاسی، گفت: بله، ما امسال چندین فیلم سیاسی داریم که در بخشی ویژه یا بخشهای مسابقه به نمایش در خواهد آمد.
وی ابراز امیدواری کرد که جشنواره نوزدهم بتواند «میزبان واقعی همه صداهای مختلف باشد» و فضایی مبتنی بر «صبر و متانت» برای دیدن «نگاههای مختلف» فراهم کند.
دبیر جشنواره با بیان اینکه این هفتمین سال دبیری اوست، به چالشهای بخش بینالملل اشاره کرد و گفت: حاضر است پس از جشنواره به صورت مشروح درباره «فضای ناجوانمردانهای که برای ما در حوزه بینالملل که توسط برخی هموطنان در حوزه فرهنگ شکل گرفته است» گفتوگو کند.
وی موفقیتهای اخیر دیپلماسی فرهنگی ایران مانند میزبانی ۲۰۰ مهمان بینالمللی در جشنواره جهانی فیلم فجر را نمونه دانست و گفت: جشنواره «سینماحقیقت» حتی در شدیدترین بحرانها «واقعی» بوده است.
حمیدیمقدم اعلام کرد با وجود فضاسازیهای منفی، امسال شاهد «اشتیاق» مهمانان خارجی برای سفر به ایران هستیم.
وی اضافه کرد: امسال نوید این را میدهیم که وارد دوره تحولی دیگری شدهایم. امسال ما شاهد این هستیم که مهمانان ما اشتیاق دارند که به ایران سفر کنند.
معیارهای حضور کشورها در سینماحقیقت
دبیر جشنواره سینماحقیقت با تأکید بر رویکرد فرهنگی و تنوع بینالمللی جشنواره گفت: تمرکز جشنواره امسال تنها بر کشورهای اروپایی نیست؛ آثار سینماگران هند، برزیل، ترکیه، روسیه، چین و ایتالیا نیز در بخش بینالملل حضور دارند. هدف ما ایجاد «رفتوآمد فرهنگی» با کشورهای همسو و همسایه و تقویت ارتباطات فرهنگی مشترکالمنافع است.
وی تعداد فیلمهای بخش بینالملل را حدود ۷۰ اثر اعلام کرد و افزود: دو فیلم شاخص در بخش ویژه بینالملل به نمایش درخواهد آمد— آخرین مستند دیوید اتنبرو با رعایت کامل حقوق کپیرایت، و فیلم پرتره انیو موریکونه ساخته جوزپه تورناتوره. برای حضور تورناتوره و برگزاری مسترکلاس تخصصی مکاتباتی انجام شده اما احتمال حضور فیزیکی او پایین است.
حمیدیمقدم با اشاره به چالشهای بخش نمایش گفت: با وجود بیش از ۲۰۰ فیلم در جدول جشنواره و محدودیت سالنها، امیدواریم مخاطبان از این رویداد متنوع بیشترین استفاده را ببرند.
معیار دعوت از مهمانان خارجی
وی در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره اولویتهای دعوت از مهمانان بینالمللی، گفت: معیار اصلی ما «جایگاه و وزن» هنرمند است نه تعداد مهمانان. برای مثال، از نوه رابرت فلاهرتی، مستندساز اسطورهای جهان، دعوت شده تا ورکشاپ تخصصی برگزار کند. البته برخی چهرههای برجسته مانند جان کروزی بهدلیل تداخل کاری امکان حضور پیدا نکردند.
داوری و انتخاب فیلمها با رأیگیری آکادمیک
دبیر جشنواره در تشریح فرآیند داوری گفت: امسال بیش از ۷۳۴ اثر به جشنواره رسید که ابتدا توسط هیئتهای سهنفره مشاوران به شیوه آکادمیک ارزیابی شدند. این سیستم با «تکثیر گروههای مشاوره» و ثبت «آرای حقیقی و بدون مناسبات صنفی»، امکان سنجش سالم آثار را فراهم میکند. پس از غربالگری، دبیر جشنواره ترکیب نهایی فیلمها را با نقشه کلی موضوعی و زیباییشناسی جشنواره تطبیق داده است. حدود ۸۰ درصد انتخابهای مشاوران با ترکیب نهایی مطابقت داشت.
وی افزود: در مستندسازی، داوری ذاتاً نسبی و سلیقهای است و هیچ جشنوارهای نمیتواند ادعا کند که فقط «بهترین» آثار را برگزیده است. داوری بر پایه گفتوگوی منتقدانه و ترکیب نظرات زیباییشناسانه انجام میشود.
پاسخ به انتقادات درباره اعمال سلیقه دبیر
حمیدیمقدم درباره انتقادها نسبت به ادغام مدیریت مرکز گسترش با دبیری جشنواره گفت: ممکن است نگاه شخصی در انتخاب آثار، همانطور که در جشنوارههای خارجی هم دیده میشود، تأثیرگذار باشد، اما امسال هیچگونه «نگاه شخصی یا سمپاتیک» وجود نداشته است. معیار انتخاب، فقط آرای مشاوران بوده است.
وی تأکید کرد: نخستین درخواست شخصی من از سال ۹۸ جدایی دبیری جشنواره از مدیریت مرکز گسترش بود، زیرا جشنواره زمان زیادی از اداره مرکز میگیرد. این موضوع نیازمند تصمیم جامع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و با مدیریت جدید سازمان سینمایی، آقای رائد فریدزاده، امید میرود به نتیجه برسد.
نگاه جشنواره به آثار جسورانه و سیاسی
در خصوص نبود آثار سیاسی یا چالشبرانگیز، حمیدیمقدم گفت: این موضوع ناشی از کمبود تولید چنین فیلمهایی در بدنه مستندسازی ایران است نه محدودیت یا سانسور. هیئتهای مشاوره علاقهمند به انتخاب آثار جسورانه بودند، اما از نظر ساختار و کیفیت، برخی از آنها به سطح رقابت نرسیدند و احتمالاً در بخش ویژه غیررقابتی نمایش داده خواهند شد.
وی یادآور شد: بدنه سینمای مستند ایران باید بیشتر وارد حوزه «پرسشگری اجتماعی» شود و از محافظهکاری فاصله بگیرد تا صدای متفاوتی ایجاد شود.
هوش مصنوعی در جشنواره سینماحقیقت
در پاسخ به پرسش خبرنگار یکتا هنر درباره حضور آثار مرتبط با هوش مصنوعی، دبیر جشنواره گفت: رویکرد ما واقعگرایانه است. دو فیلم تولیدشده با هوش مصنوعی به بخش «کارگاه تخصصی» منتقل شدهاند تا درباره تأثیر این فناوری بر مستندسازی بحث شود. تمرکز اصلی بر شناخت خطرات و فرصتهای AI است؛ از جمله خطر «تنبلی خلاقانه» و دور شدن از «مرارت ثبت واقعیت»، و استفاده از امکانات آن در بخش *مستند انیمیشن و پرترهنگاری.
حمیدیمقدم در پایان با تأکید بر «انعکاس صدای متفاوت سینمای مستند» گفت: هیچ سانسور خودخواستهای در کار نیست. ما بر بلوغ روایت و انتخاب سوژههایی تأکید داریم که هم به درد مردم میخورند و هم امکان نمایش عمومی دارند. هزاران موضوع ناشناخته در ایران وجود دارد که شور و پرسش هنرمندانه میطلبد.
دبیر جشنواره فقدان «پشتوانه علمی و آکادمیک» را از ضعفهای اصلی سینمای مستند ایران برشمرد و اعلام کرد: برای رفع این مشکل، ۱۱ کارگاه تخصصی با حضور اساتید داخلی و بینالمللی برگزار میشود که به شرح زیر است؛
۱. «مستند ممتاز: از آرشیو تا سقف ساخت معنا» توسط استاد جین از هند.
۲. «استراتژی در خلق دوباره حقیقت» توسط سامی ژوبر وان خن فیلمساز صرب.
۳. «هوش مصنوعی: خدمت یا خیانت به مستند؟» توسط امیر سحرخیز، محمد واعظی و یک استاد بینالمللی به صورت آنلاین.
۴. «خلق جهان در فیلم مستند» توسط استادی با تجربه در جشنوارههای لایپزیگ و شفیلد.
۵. «عکسسازی و ادوات ورکشاپ».
۶. «تولید مشترک فیلم مستند: چگونه معرفی و فروش کنیم؟» توسط سیاوش جمالی تهیهکننده بینالمللی.
۷. «مستند غیرخطی در قرن بیستویکم» توسط دکتر الستی.
۸. «رهایی از هیاهوی برندها (نقد مصرفگرایی)» توسط مرتضی جانبخش.
۹. «از یک دیار تا دیار دیگر: واکاوی پدیده مهاجرت ایرانیان» توسط دکتر بهرام صلواتی، دکتر سیدمحسن بنیهاشمی و مجید رستگار.
۱۰. «عکاسی و تصویربرداری زیر آب» توسط رامین اردستانی (آموزش غواصی و فیلمبرداری تا عمق ۶۰ متر).
۱۱. «فیلمبرداری هوایی» (کارگاه فنی).
